Σάββατο, 13 Σεπτεμβρίου 2014

Η διαχρονικότητα της ελληνικής γλώσσας



ποιητής Νικηφόρος Βρεττάκος, σέ στίχους φωτεινούς σάν τήν λήθεια, μς δίνει εδιάκριτα τό στίγμα τς λληνικς γλώσσας, πού ποτελε τήν πιο διάψευστη δέλτο τς στορίας καί το πολιτισμο μας.

«ταν κάποτε φύγω πό τοτο τό φς
καί λιχθ πρός τά νω,
πως να ρυάκι πού μουρμουρίζει,
κι ν τυχόν κάπου νάμεσα
στούς γαλάζιους διαδρόμους
συναντήσω γγέλους,
θά τούς μιλήσω λληνικά,
πειδή δέν ξέρουνε γλσσες.
Μιλνε μεταξύ τους μέ μουσική».


λληνική γλώσσα, πολυδύναμη καί πολυσήμαντη, ποτελε κατά τόν διο ποιητή «τό μακρύτερο δωρ το κόσμου, πού κατηφορίζει πό τά λευκά μαλλιά το μήρου ς τίς μέρες μας, κατεβάζοντας πολλή ψυχή καί πολύ φς»1.
 ποτελε το διεθν γλωσσικό ξονα καί λοι ο λαοί το κόσμου δανείζονται πό τό διαχρονικό πνευματικό της μεγαλεο, γιά νά μορφώσουν τίς δικές τους γλσσες.
 ξ λλου εναι χαρακτηριστική πισήμανση το σπανο καδημαϊκο γλωσσολόγου, Francisco R. Adrados, τι τά λληνικά στοιχεα συνετέλεσαν, στε ο ερωπαϊκές γλσσες νά εναι στήν πραγματικότητα διάφορα εδη μιελληνικν κρυπτοελληνικν γλωσσν2.
Σοφοί καί διακεκριμένοι διανοούμενοι κφράσθηκαν κατά καιρούς διθυραμβικά για τήν λληνική γλώσσα, ποία περιέχει λέξεις ψηλν διανοημάτων καί μέ μοναδικό τρόπο νδύει λεκτικς τίς φηρημένες ννοιες3.
Gibbon γράφει χαρακτηριστικά: «ν τό νθρώπινο πνεμα μπορε νά καυχηθε τι δημιούργησε κάτι τό ξιόλογον, ατό εναι θάνατη λληνική γλώσσα».
Καί Μ. Τ. Κικέρων: «Ε ο θεο διαλέγωνται, τ τν λλήνων γλώττ χρνται» καί κατά τόν Κοϊντιλιανό « παιδεία ρχίζει μέ τήν λληνική γλώσσα»4.

Μέ λεκτική, ννοιολογική, ρμονική, κφραστική τελείωση, χρησιμοποιήθηκε για τήν κφραση προηγμένων μορφν σκέψεως κι ποτέλεσε τήν κύρια βάση το πολιτισμένου κόσμου.
Εναι μόνη γλώσσα τς ποίας ο λέξεις χουν πρωτογένεια και χει στενή σχέση πρός λες τίς κφράσεις της καθ λη τήν στορική διαδρομή της, ρχαία, βυζαντινή, σύγχρονη.
Γενική πεποίθηση τι λληνική γλώσσα χει ζωντανή παρουσία καί ροή στο στορικό γίγνεσθαι τριν καλύτερα τεσσάρων χιλιάδων τν.
ρχαιολογική ρευνα μως μς πεφύλαξε κπλήξεις. Τό πλοο τν ργοναυτν, μυθική «ργώ» κατασκευάστηκε πό τόν ργο στίς Παγασές. Σύμφωνα μέ τόν μύθο θεά θην φερε να κομμάτι ξύλο πό τό ερό δάσος τς Δωδώνης, τό ποο μποροσε νά μιλε, διότι φερε πιγραφή καί νσωματώθηκε στό πλοο, στήν «ργώ».
 Τό ξύλο νομάστηκε «φωνεν ξύλο».


Σέ πρόσφατες ρχαιολογικές ρευνες στό Δισπιλιό, Καθηγητής Χουρμουζιάδης φερε στό φς μεταξύ λλων ερημάτων να κομμάτι
ξύλο μέ πιγραφή πού κτιμται τι εναι 7500 τν. Τά στοιχεα γραφς εναι μοια μέ κενα τς γραμμικς γραφς Α καί Β.
Τό ερημα ποτελε διάψευστο τεκμήριο τι ρχή τς λληνικς γραφς νάγεται στό πώτερο καί βαθύ στορικό παρελθόν.
Τό νακαλυφθέν «φωνεν ξύλον», πού τοποθετήθηκε στήν πλώρη το ρχαίου πλοίου «ργώ», μπορομε νά τό δεχθομε πιθανολογικά, φο Δωδώνη δέν πέχει πολύ πό τό Δισπιλιό, που λίμνη τς Καστορις.
κόμη καί μέσα πό τόν μύθο προβάλλει διαίσθηση καί νος τν λλήνων, ο ποοι, πως επε Μπέρτραντ Ράσσελ, κατόρθωσαν δ καί χιλιάδες χρόνια, μιλώντας γιά ρισμένα θέματα, νά πον τήν τελευταία λέξη5.
  λληνική γλώσσα ποτελε τή χρυσή πορεία το λληνικο ψυχισμο.
Μέ προνομιακή παρουσία στήν νθρώπινη ζωή γλώσσα τν κλασικν κειμένων τς ρχαίας, ς γλώσσα το Εαγγελίου, τν Πατέρων τς κκλησίας, τς βυζαντινς μνογραφίας καί μνολογίας, ς γλώσσα κφράσεως το νθρωπίνου πνεύματος στίς πιό μεγάλες στιγμές καί γιά τά πιό μεγάλα διαχρονικς μβέλειας θέματα πού φορον τόν νθρωπο, τίς αώνιες ξίες, τήν πιστήμη, τήν παιδεία καίτόν πολιτισμό.
παλαιότερη λληνική λφαβητική πιγραφή χρονολογεται πρίν πό τά μέσα το γδόου π.Χ. αώνα6.
πολιτική καί στρατιωτική περοχή τς θήνας σέ μεγάλη
περίοδο το πέμπτου αώνα π.Χ. καί συντριπτική πολιτιστική της περοχή προσέδωσαν τέτοια αγλη στήν ττική διάλεκτο, στε θεωρήθηκε πρότυπο γλωσσικς κφράσεως, τό πιό κλεπτυσμένο, σαφέστερο καί πλουσιότερο σέ ποχρώσεις ργανο πικοινωνίας.
 ννοιες πως «δημοκρατία», «σονομία», «διάλογος» ναπτύσσονται σέ ατόν τόν χρο καί βρίσκουν τήν πιό λαμπρή τους θεωρητική πεξεργασία καί κφραση7.

Κατά τόν τέταρτο αώνα π.Χ. ποχώρηση τν διαλεκτικν χαρακτηριστικν εναι μφανής, λλά σέ διαφορετικό ποσοστό κατά περιοχές.
Κατά τόν τρίτο αώνα π.Χ. σχηματίζουμε γιά τίς περισσότερες πόλεις τήν ντύπωση τι τά κείμενα δημοσίου χαρακτήρα χουν «διανθισθε» μέ διαλεκτικά στοιχεα, λεξιλογικά συνήθως, ν τό κείμενο εναι συντεταγμένο στήν Κοινή.
Κοινή, πού διαμορφώνεται τόν 4ο π.Χ. αώνα εναι κατά βάση μία ξελιγμένη μορφή τς ττικς διαλέκτου, χωρίς τά πολύ τυπικά ττικά στοιχεα μέ ρισμένες πιδράσεις πό τήν ωνική καί μακεδονική διάλεκτο. Κοινή χρησιμοποιήθηκε σταδιακά σέ λες τίς περιοχές το λληνόφωνου χώρου στόν γραπτό τουλάχιστον λόγο καί στήν κπαίδευση8.

Κατά τήν λληνιστική περίοδο τό θνικό «λλην» δέν σήμαινε παραίτητα συγκεκριμένη φυλετική καταγωγή, λλά προσδιόριζε να τομο πού εχε λληνική παιδεία, τρόπο ζως καί κφραζόταν στήν λληνική γλώσσα9.
Γιά διάστημα μισς τουλάχιστον χιλιετίας, μέχρι τήν νοδο καί τήν πικράτηση τς Ρώμης στό πολιτικό προσκήνιο, ο λληνες κατ ποκλειστικότητα φιλοσοφον, σκέπτονται, στορον τόν κόσμο πού τούς περιβάλλει10.

Κατά τήν περίοδο τς ρωμαϊκς κατοχς δέν πρξε ποτέ σοβαρή ντιπαράθεση μεταξύ τν λληνικν καί τν λατινικν στό σωτερικό τς ατοκρατορίας.
ντιπαλότητα καί σύγκρουση τν δυό κόσμων πού ληξε μέ τή στρατιωτική πικράτηση τν Ρωμαίων, τόν δεύτερο καί τόν πρτο αώνα π.Χ., δέν πληξε τήν λληνική γλώσσα οτε τόν λληνικό πολιτισμό11.
ρωμαϊκή διοίκηση, μέ λάχιστες ξαιρέσεις, χρησιμοποίησε τήν λληνική ς μέσο πικοινωνίας στό νατολικό τμμα το κράτους καί στίς περιοχές νοτίως το Δουνάβεως.
κόμη καί στή Ρώμη πολιτιστική αγλη τς λληνικς, καί ,τι ατή
συνεπάγεται, φαίνεται νά πηρέασε μεγάλα τμήματα τς ριστοκρατίας καί τν διανοουμένων12.
Κατά τόν 3ο αώνα π.Χ. πραγματοποιεται στήν λεξάνδρεια τς Αγύπτου μετάφραση στήν λληνική τς Παλαις Διαθήκης πό βδομήντα δυό ουδαίους λληνιστές.
Χριστιανισμός θά συνδεθε στενά πό τά πρτα του χρόνια μέ τήν
λληνική, ποία θά γίνει πιό ερέως κατανοητή γλώσσα στή ρωμαϊκή ατοκρατορία.
Τά τρία πό τά τέσσερα Εαγγέλια (πλήν το Εαγγελίου το Ματθαίου, πού εναι γραμμένο στήν ραμαϊκή) καθώς καί τά πόλοιπα 23 βιβλία τς Καινς Διαθήκης εναι γραμμένα π εθείας στήν λληνική13.
πό τόν τέταρτο αώνα μ.Χ., ποχή τς λοσχερος πικρατήσεως τς νέας θρησκείας, Χριστιανισμός καί λληνική γλώσσα θά προχωρήσουν νωμένα, ναπόσπαστα.


 Εναι πανθομολογούμενο τι λληνική σκέψη κπεφρασμένη μέσ τς λληνικς γλώσσας ποτελε τήν προϊστορία το Δυτικο κόσμου λλά καί λων τν λαν πού κολουθον ατό τό πρότυπο.
Πολιτιστικές ννοιες καί γνωστικοί τομες πως μαθηματικά, γεωμετρία, στρονομία, φυσική, οκονομία, βιολογία, νατομία, στορία, φιλολογία, φιλοσοφία καί πλθος ρων πού φορον σέ ατές τίς πιστμες καί βεβαίως ο ροι τς ατρικς δείχνουν τή συνεισφορά το λληνικο πολιτισμο καί τς λληνικς γλώσσας στό σύγχρονο κόσμο14.
ννοιες ξ λλου πολυδιάστατες καί πολυσήμαντες, πως «δημοκρατία», «χριστιανισμός», «θική», «κόσμος», «δέα», «ψυχή», «λόγος» καί κυρίως «διάλογος» μέ τόν λλο, δηλαδή νταλλαγή πόψεων, σεβασμός καί ποδοχή τουλάχιστον νοχή το διαφορετικο δείχνουν πόσο βαθειά πηρέασε τήν πτική το σημερινο νθρώπου λληνική ποψη γιά τόν κόσμο, πού μς περιβάλλει καί τόν κόσμο, πού εναι μέσα μας15.
διαιτερότητα τς λληνικς γλώσσας καθιστ ναγκαία τήν παρουσία της στό παγκόσμιο σημερινό γίγνεσθαι μέ τή γενικότερη σύγχυση καί τήν μφισβήτηση ννοιν καί ξιν.

Συνηγορε μολογία το μεγαλύτερου σως φυσικο, το Martin
Heisenberg: « θητεία μου στήν ρχαία λληνική γλώσσα πρξε σπουδαιότερη πνευματική μου σκηση. Στή γλώσσα ατή πάρχει πληρέστερη ντιστοιχία νάμεσα στή λέξη καί στό ννοιολογικό της περιεχόμενο»16.
 Τό γλωσσικό σύμβολο, δηλαδή λέξη, στήν λληνική βρίσκεται σέ πλήρη ντιστοιχία μέ τήν ννοια πού δηλώνει, τό «ννοιολογικό περιεχόμενο», παρατηρε Heisenberg17.
Εναι ξ λλου ξιοπρόσεκτες ο πισημάνσεις το Καθηγητο κ. Μπαμπινιώτη γιά τήν διαιτερότητά της.
χρήση της πό τά μεγάλα προικισμένα πνεύματα τς νθρωπότητας, γιά τήν κφραση προηγμένων μορφν σκέψεως.
νάδειξή της σέ κύρια βάση τς ννοιολογικς κφρασης το δυτικο πολιτισμο.
σημερινή παρουσία της στό λεξιλόγιο λων τν ερωπαϊκν γλωσσν.
διάκοπη προφορική καί γραπτή παράδοσή της πί 4000 καί 3000 χρόνια ντιστοίχως.
στενή σχέση τς σύγχρονης λληνικς πρός τίς παλαιότερες φάσεις της, ρχαία καί βυζαντινή.
ρόλος της χι μόνο στήν ναγέννηση, λλά καί στίς μετέπειτα καί σύγχρονες κόμη μορφές παιδείας καί κπαιδεύσεως στήν Ερώπη καί σέ δυτικογενες πολιτισμούς18.
Βασικές ννοιες τς νθρώπινης σκέψεως, ,τι νομάστηκε «καλλιεργημένος κώδικας», πρωτοεκφράστηκαν στήν λληνική19, ποία πρξε διαφάνεια, πάνω στην ποία προβλήθηκαν ο γκυρότερες ξίες καί ννοιες.
Λέξεις-ννοιες πως λογική καί τό σύστημα, νάλυση καί σύνθεση, κατηγορία, μέθοδος, ταξινομία, πόθεση καί εραρχία, τό πρόβλημα καί κριτική, τό θέμα, τό πρόγραμμα καί ργάνωση, θεωρία, δεολογία, πολιτική, δημοκρατία καί τυραννία, τά συμπτώματα, διάγνωση καί θεραπεία, πλθος λλων λλά καί λειτουργία, Χριστός, ρθοδοξία, τό Εαγγέλιο, ο μνοι, ο μάρτυρες καί κκλησία καί τόσες λλες λέξεις-κλειδιά το πολιτισμο μας, συλλαμβάνονται, δηλώνονται καί βιώνονται μέ λέξεις τς λληνικς γλώσσας.
Σέ γλώσσα λληνική Θεος Λόγος, σέ λόγο λληνικό ο καθοριστικές γιά το χριστιανισμό ννοιες τν πατερικν κειμένων, στά λληνικά μνολογία τς ρθόδοξης κκλησίας, λληνιστί Θεία Λειτουργία.
Τά κλασικά λληνικά κείμενα ξεπέρασαν τά ρια το χώρου καί το χρόνου20.


ς πρός τή σχέση σύγχρονης, ρχαίας καί βυζαντινς λληνικς καί τή μακρά διάκοπη γραπτή καί προφορική παράδοση τς λληνικς 4000 χρόνια ς κούσουμε τον Γιργο Σεφέρη:
« λληνική γλώσσα, νθρωπος, θάλασσα…». Γιά κοιτάξτε, γράφει, πόσο θαυμάσιο πράγμα εναι νά λογαριάζει κανείς πώς πό τήν ποχή πού μίλησε μηρος ς τά σήμερα, μιλομε, νασαίνουμε καί τραγουδομε μέ τήν δια γλώσσα.
Καί ατό δέν σταμάτησε ποτέ, ετε σκεφτομε τήν Κλυταιμνήστρα πού μιλ στόν γαμέμνονα, ετε τήν Καινή Διαθήκη, ετε τούς μνους το Ρωμανο καί τον Διγεν κρίτα, ετε τό Κρητικό θέατρο καί τόν ρωτόκριτο, ετε τό δημοτικό τρα- γούδι21.
Ατή εναι πράγματι λληνική γλώσσα. Μία καί νιαία. Ατό ποτελε καί
τή δύναμή της. Νά μπορομε κάθε στιγμή νά γευόμαστε τή μαγεία τς λέξεως, την πολυδύναμη λειτουργία της στό λόγο.
Λυδία λίθος γιά τήν καταξίωσή της ντοχή της στή φθοροποιό δύναμη το χρόνου.

  παγκόσμια καθιέρωσή της σήμερα θεωρεται πιτακτική σύμφωνα μέ το πρόγραμμα “Hellenic Quest” λεκτρονικς κμαθήσεώς της πού τό “CNN” ρχισε να διανέμει παγκοσμίως.
  πρόεδρος τς μεγάλης ταιρείας Η/Υ “Apple”, Τζόν Σκάλι,
επε σχετικς: «ποφασίσαμε νά προωθήσουμε τό πρόγραμμα κμαθήσεως τς λληνικς, πειδή κοινωνία μας χρειάζεται να ργαλεο πού θά τς πιτρέψει νά ναπτύξει τή δημιουργικότητά της νά εσαγάγει καινούργιες δέες καί θά τς προσφέρει γνώσεις περισσότερες π σες νθρωπος μποροσε ς τώρα νά νακαλύψει».
Και ο γγλοι πιχειρηματίες προτρέπουν τά νώτερα στελέχη τους νά μάθουν ρχαα λληνικά, «πειδή ατά περιέχουν μία ξεχωριστή σημασία γιά τούς τομες ργανώσεως καί διαχειρίσεως πιχειρήσεων».
Στό συμπέρασμα ατό δηγήθηκαν πό διαπιστώσεις εδικν Βρετανν τι « λληνική γλώσσα νισχύει τή λογική καί τονώνει τίς γετικές κανότητες».
Γι ατό, προσέθεσαν, χει μεγάλη ξία, χι μόνο στήν πληροφορική καί στήν ψηλή τεχνολογία λλά καί στόν τομέα ργανώσεως καί διοικήσεως.
Ατές ο διότητες τς λληνικς θησαν τό Πανεπιστήμιο ρβάιν τς Καλιφόρνια νά ναλάβει τήν ποθησαύριση το πλούτου της. πί κεφαλς τέθηκε λληνίστρια McDonald καί ο Καθηγητές λεκτρονικς Μπρονερ καί Πάκαρι. Μιλώντας γι ατό Καθηγητής Μπρονερ επε:
«Σέ ποιον πορε, γιατί τόσα κατομμύρια δολλάρια γιά τήν ποθησαύριση τν λέξεων τς λληνικς, παντομε:
Μά πρόκειται γιά τή γλώσσα τν προγόνων μας.
Καί παφή μας μέ ατούς θά βελτιώσει τόν πολιτισμό μας». Τό γεγονός δέ τι ο σπανοί Ερωβουλευτές ζήτησαν νά καθιερωθε λληνική ς πίσημη γλώσσα τς Ερωπαϊκς νωσης εναι διότι τό νά μιλ κανείς γιά νωμένη Ερώπη χωρίς τήν λληνική εναι σάν νά μιλ σέ ναν τυφλό γιά χρώματα.

μως κροτελευτίως πρέπει νά πογραμμίσουμε τι σον φορ τή μεταφραστική προσπάθεια τν κλασικν κειμένων τς ρχαιότητας, τν Εαγγελίων, τς Θείας Λειτουργίας καί τς κκλησιαστικς μνολογίας, προσπάθεια ατή δέν εναι δυνατόν ποτέ νά ποδώσει πιστά σο καί ν τά προσεγγίσει, λλά πάρχει κίνδυνος νά τά λλοιώσει, νά τά παραχαράξει. 
Θά μπορούσαμε νά συμφωνήσουμε νεπιφύλακτα μέ τήν ποψη τν ταλν, σον φορ τίς μεταφράσεις τν κειμένων: 
« μεταφραστής εναι προδότης» κατά τήν ποψη λλων, τό νά διαβάζεις κάτι πό τό πρωτότυπο, εναι σά νά πίνεις κρασί πό χρυσή κούπα, ν στή μετάφραση εναι σά νά πίνεις κρασί πό σημένια καί συμπληρώνουμε, γιατί χι, μερικές φορές, πό ποτήρι μις χρήσεως.
Ατό μπορε νά σχύσει περισσότερο σον φορ τόν εαγγελικό λόγο, τά κείμενα τς Θείας Λατρείας, τς μνολογίας.
εσεβής νθρωπος, κόμη κι ν δεν διαθέτει μόρφωση καί παιδεία γκεφαλική, μπορε μέ τήν καθαρότητα τς ψυχς του νά προσεγγίσει τίς αώνιες λήθειες σάν τό Μέγα ντώνιο, χοντας γιά λάθητο δηγό τήν καρδιά του καί πάνω π λα τό φωτισμό το γίου Πνεύματος.
Πρίν πό λίγα χρόνια βρέθηκα στό Πανεπιστήμιο το Lancaster στό Ambleside προκειμένου νά παρακολουθήσω να συνέδριο τς EUROCLASSICA, το μίλου Ερωπαϊκν ταιρειν Καθηγητν Κλασσικν Γλωσσν καί Πολιτισμν.
Κάποιος Καθηγητής Πανεπιστημίου μς φερε κάποια ποσπάσματα πό την Καινή Διαθήκη.
Συνέβη νά κάνει διος καί σειρά κπομπν στό BBC. ν νθυμομαι καλς, μς φερε τά ποσπάσματα: «Καταμάθετε τά κρίνα το γρο πς αξάνει… κ.λπ.». Παρουσίασε τρες διαφορετικές μεταφράσεις το ποσπάσματος.
κατάληξη το δίου καί τν λλων παρισταμένων συνέδρων ταν τι καμιά πολύτως, χι μόνον δέν πέδιδε, λλά δέν προσήγγιζε κάν τό πρωτότυπο.
 ταν παραχάραξη καί χι ρθή πόδοση.
Καθηγητής μας πίσης τς Κλασικς Φιλολογίας στό Πανεπιστήμιο θηνν, ποος μς δίδασκε τό σύγγραμμα « πλούστατη πρόταση τν κλασσικν γλωσσν» μέ ναφορά στό Κατά ωάννην Εαγγέλιoν μς νέφερε τό περιστατικό νός γράμματου λλά εσεβος λειτουργο το ψίστου, ποος διάβαζε τον ψαλμό: «Μακάριος νήρ κ.λπ.».
Σήμερα ο πιστήμονες πιστεύουν τι δείκτης νοημοσύνης δέν εναι μόνο πόθεση γκεφαλική, I.Q., δηλαδή Intelligence Quantity λλά καί E.Q. δηλαδή Emotional Quantity, γιά νά συμφωνήσουμε μέ τόν μεγάλο Pasquale, τι καρδιά χει τούς λόγους της, πού τό λογικό δέν κατανοε.


«Μονάχη γνοια γλώσσα μου στίς μμουδιές το μήρου.
Τή γλώσσα μο δωκαν λληνική μέ τά πρτα λόγια το μνου.
Τή γλώσσα μο δωκαν λληνική μέ τά πρτα πρτα δόξα Σοι», θά πε
δυσσέας λύτης μέ τούς συνήθιστους λεξιλογικούς συνδυασμούς του, πού φανερώνουν τή μεγάλη ξοικείωσή του μέ τόν νεξάντλητο θησαυρό τς λληνικς γλώσσας στή διαχρονική της πορεία.
Κορυφαοι διανοούμενοι πιστεύουν τι, ν μέ τόν χρόνο λληνική γλώσσα φθασε στήν χι εχάριστη σημερινή της μορφή, θά μπορέσει καί πάλιν νά πανακτήσει τήν «ρχαίαν λάμψιν» κατά τόν περίφημο ρχαϊστή Νεόφυτο Δούκα22, ποος ναρωτιέται:
 «άν ρνηθομε τήν πρόοδο τς ρχαίας γλώσσας, τί θέλουσι στοχασθ τά λλα θνη περί μν, οτινες χαίρουσιν δη ρντες ν μν κατ λίγον νορθουμένην τς γλώσσης τήν τελειότητα;».
λοι εελπιστον τι πολύτιμη βοήθεια μπορε νά προσφέρει κκλησία διατηρώντας τήν λληνική γλώσσα παραχάρακτη ς τό νόθευτο πρωτόπλασμα τν πρωτοχριστιανικν χρόνων καί «μες ς τέκνα πιστά φιλοστόργ μητρί συνεπόμενοι, ναβαίνομεν».


1. Βλ. Νικηφόρος Βρεττάκος, Ποιητικός λόγος καί θνική λήθεια, θήνα 1988, κδόσεις «Φιλιππότη», σ. 5-6 κ..
2. Βλ. Francisco R. Adrados, Πρακτικά μερίδας, ναγέννηση τν Κλασσικν Γραμμάτων στόν κόσμο σήμερα,
Νοέμβριος 2009, σ. 60.
3. Ε. Κουτσόπουλος, πιλεκτικόν Λεξικόν τς λληνικς Γλώσσης, Πάτρα 2008, σ. 11.
4. M. Fab. Quintilianus, «Institutio Oratoria» 1,1,12.
5. Βλ. Νικηφόρος Βρεττάκος, .π., σ. 7.
6. Δρ. ννα Παναγιώτου, λληνική γλώσσα, στορική ναδρομή, « λληνική μία πάντοτε σύγχρονη γλώσσα»,
θήνα 1999, σ. 11 (κδοση πουργείου Πολιτισμο).
7. .π., σ. 13.
8. ννα Παναγιώτου, .π., σ. 13.
9. ννα Παναγιώτου, .π., σ. 15.
10. .π.
11. .π., σ. 16-17.
12. .π., σ. 17.
13. .π., σ. 17.
14. .π., σ. 27.
15. Γεώργιος Μπαμπινιώτης, ταυτότητα τς λληνικς γλώσσας, « λληνική μία πάντοτε σύγχρονη γλώσσα»,
.π., σ. 35.
16. Γεώργιος Μπαμπινιώτης, ταυτότητα τς λληνικς γλώσσας, « λληνική μία πάντοτε σύγχρονη γλώσσα»,
.π., σ. 35.
17. .π.
18. .π., σ. 33.
19. .π.
20. .π., σ. 39.
21. .π., σ. 37.
22. Βλ. σχετικά Ρέα Δελβερούδη, δελφή θυγατέρα. ντιλήψεις γιά τή σχέση ρχαίας καί Νέας λληνικς στά
τέλη το 18ου αώνα, «Ο Κλασσικές γλσσες: διαχείριση νός Πολιτισμικο Κεφαλαίου», Θεσσαλονίκη 2004, σ. 40.



Mαρία-λευθερία Γιατράκου, Δρ. Φιλ.-στ.
π τν τόμο
«ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ - νοησιαρχία  μέθεξις;»
Πρακτικ μερίδος 17 πριλίου 2010
κδοσις . Ν. γ. Παρασκευς











Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου